یک حساب کوچک قبل از هر چیز: یک کپسول ۴۰۰ واحدی ویتامین E، نیاز چند روز یک بزرگسال را تأمین می‌کند؟ یک روز، یک هفته یا بیشتر؟
جواب، حدود دو هفته است. مینا این را در مطب من فهمید، وقتی شیشهٔ کپسول‌هایی را که شش ماه بود هر روز می‌خورد روی میز گذاشت و پرسید: قرص ویتامین E را چند روز یکبار بخوریم؟
مینا ۳۵ ساله بود و کپسول‌ها را به توصیهٔ یک دوست برای پوست و مو شروع کرده بود. نگرانی اصلی من اما خودش نبود؛ مادرش بود که وارفارین می‌خورد و گاهی از همین شیشه برمی‌داشت.
قرص ویتامین E را چند روز یکبار بخوریم؟ جواب کوتاه
ویتامین‌ها را مثل خوراکی‌های خانه تصور کنید. ویتامین‌های محلول در آب مثل نان تازه‌اند که هر روز تازه‌اش لازم است؛ ویتامین E مثل برنج و حبوبات انبار است: می‌ماند و هر روز لازم نیست بخرید.
بدن ویتامین E را که همان لحظه لازم ندارد، برای بعد کنار می‌گذارد؛ پس لازم نیست هر روز به بدن برسد.۱
نیاز روزانه ویتامین E در بزرگسالان طبق مرجع آمریکایی حدود ۱۵ میلی‌گرم است؛ NHS عدد پایین‌تری، ۳ تا ۴ میلی‌گرم، را کافی می‌داند و با آن حساب یک کپسول حتی بیش از یک ماه کفایت می‌کند.۲۱
با همان ۱۵ میلی‌گرم، یک کپسول ۴۰۰ واحدی ۱۸۰ تا ۲۶۸ میلی‌گرم ویتامین E دارد؛ یعنی روی کاغذ، نیاز حدود دو هفته، هرچند همه‌اش جذب نمی‌شود و این حساب برنامهٔ مصرف نیست.۳
پس جواب کوتاه برای آدم سالم این است: اگر غذای متنوع می‌خورید، معمولاً کپسول ویتامین E لازم ندارید.۱ اگر پزشک برای کمبود یا بیماری خاصی کپسول نوشته، تعداد روزها و دوز را همان نسخه تعیین می‌کند، نه شیشهٔ داروخانه.
ویتامین ای برای چی خوبه و چه کسی واقعاً مکمل لازم دارد؟
ویتامین E یک آنتی‌اکسیدان است؛ از بافت‌ها در برابر مولکول‌های آسیب‌زا محافظت می‌کند و به قوی ماندن سیستم ایمنی کمک می‌کند.۲ NHS هم نقشش را در سلامت پوست، چشم و ایمنی بدن می‌داند.۱
پس ویتامین E برای بدن حیاتی است، ولی این با اینکه کپسولش به آدم سالم کمکی بکند فرق دارد. NHS می‌گوید ویتامین E لازم را می‌شود از یک رژیم متنوع گرفت.۱
کمبود واقعی بیشتر در کسانی دیده می‌شود که بدنشان چربی را خوب جذب نمی‌کند، مثل بعضی بیماری‌های روده و کبد، و در نوزادان نارس، که کمبودش ممکن است کم‌خونی بدهد.۲۳
مینا هیچ‌کدام از این‌ها را نداشت. کپسول را برای «پوست شیشه‌ای» می‌خورد.
قرص ویتامین ای ۲۰۰ برای چیست و فرقش با قرص ویتامین E ۴۰۰ برای چیست؟
در داروخانه بیشتر کپسول‌های ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ واحدی پیدا می‌شود. فرقشان فقط مقدار است؛ ۴۰۰ دو برابر ۲۰۰ است، نه نوع دیگری از ویتامین.
یک نکتهٔ مهم روی برچسب هم هست: ویتامین E طبیعی و مصنوعی. نوع طبیعی روی جعبه d-alpha-tocopherol نوشته می‌شود و نوع مصنوعی dl-alpha-tocopherol.۳
نوع مصنوعی مخلوطی از چند شکل است که فقط بخشی از آن‌ها در بدن فعال‌اند؛ برای همین هر واحدش میلی‌گرم کمتری حساب می‌شود.۳
| کپسول | میلی‌گرم تقریبی (طبیعی / مصنوعی) | در برابر نیاز روزانهٔ ۱۵ میلی‌گرم |
|---|---|---|
| ۱۰۰ واحد | ۶۷ / ۴۵ | حدود ۳ تا ۴ برابر |
| ۲۰۰ واحد | ۱۳۴ / ۹۰ | حدود ۶ تا ۹ برابر |
| ۴۰۰ واحد | ۲۶۸ / ۱۸۰ | حدود ۱۲ تا ۱۸ برابر |
پس کپسول ۲۰۰ و ۴۰۰ هر دو چند برابر نیاز روزانه‌اند. ۴۰۰ هم همان دوزی است که در کارآزمایی‌های بزرگ، با مصرف روزانهٔ طولانی، عوارض نشان داد.۴
قرص ویتامین ای را کی بخوریم؟ بهترین زمان مصرف ویتامین ای
ویتامین E در چربی حل می‌شود. بهترین زمان مصرف ویتامین ای، همراه یکی از وعده‌های اصلی است که کمی چربی دارد؛ مثلاً ناهاری با روغن زیتون.۳
بین صبح و شب فرقی نشان داده نشده. اگر دنبال زمان مصرف ویتامین ای ۴۰۰ هستید، قاعده همین است؛ فقط تعداد روزهایش را پزشک می‌گوید.
خلاصهٔ جواب اینکه قرص ویتامین ای را کی بخوریم: کنار ناهار یا شام، و هر روز تقریباً سر یک ساعت تا یادتان نرود.
اگر چند مکمل دیگر هم دارید، قبل از اینکه همه را با هم شروع کنید، فهرستشان را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
ویتامین ای برای پوست و ویتامین ای برای مو؛ واقعیت یا تبلیغ؟
ویتامین E در سلامت پوست نقش دارد.۱ ولی برای اینکه کپسول خوراکی پوست آدم سالم را شفاف کند یا ریزش مو را درمان کند، شواهد محکمی نداریم.
ویتامین E برای مو هم بیشتر در روغن‌ها و ماسک‌های موضعی می‌آید تا در کپسول. اگر موهایتان می‌ریزد، علتش را با پزشک پیدا کنید؛ مظنون‌های رایج‌تری مثل کم‌خونی و تیروئید هم هست.
مینا وقتی شنید شش ماه کپسول ۴۰۰ برای پوستش احتمالاً کاری نکرده، خندید: «پس پولم را به گردو بدهم.» گفتم بد معامله‌ای نیست؛ آجیل هم ویتامین E دارد هم چربی خوب.۱
قرار شد کپسول را کنار بگذارد. اگر پوستتان هم بی‌دلیل می‌خارد، علتش ممکن است ویتامین دیگری باشد؛ «کمبود کدام ویتامین باعث خارش بدن می‌شود؟» را ببینید.
عوارض قرص ویتامین ای و میزان مصرف ویتامین ای در روز
ویتامینی که از غذا می‌گیرید خطری ندارد.۲ برای میزان مصرف ویتامین ای در روز از کپسول اما حد هست: NHS می‌گوید ۵۴۰ میلی‌گرم (۸۰۰ واحد) یا کمتر بعید است آسیب بزند.۱
این عدد سقف است، نه دوز پیشنهادی. خود NHS هم می‌گوید دربارهٔ اثر دوز بالای روزانه شواهد کافی نیست.۱
در بارداری هم سطح بالای ویتامین E ممکن است خطر ناهنجاری جنین را بیشتر کند.۲
مهم‌ترین عوارض قرص ویتامین ای مال دوزهای بالاست: کپسول‌های پردوز ممکن است خطر خونریزی مغزی را بالا ببرند.۲
کارآزمایی‌های بزرگ با ۴۰۰ واحد روزانه، تصویر روشنی دادند: سود محسوسی نبود و چند خطر کوچک ولی واقعی دیده شد. در مردان سالم سرطان پروستات کمی بیشتر شد؛ یعنی هر سال از هر هزار مرد، یکی دو نفر بیشتر.۴
در بیماران قلبی و دیابتی، نارسایی قلب کمی بیشتر شد.۵ یک بررسی دیگر هم، که بیشتر روی آدم‌های بیمار بود، دوز ۴۰۰ واحد و بیشتر را با مرگ‌ومیر کمی بیشتر همراه دانست.۶
یعنی عوارض قرص ویتامین ای بیشتر با دوز بالا و مصرف طولانی می‌آید؛ همان کاری که مینا شش ماه بی‌خبر کرده بود.
ویتامین E و وارفارین؛ چرا مادر مینا مهم‌تر بود
وارفارین خون را رقیق می‌کند تا لخته نسازد و هر داروی دیگری که روی خونریزی اثر بگذارد، تعادلش را به هم می‌زند. برای همین پزشکان از بیمار وارفارینی می‌خواهند هر ویتامین و مکملی را که می‌خورد بگوید.۷
اگر وارفارین، آسپرین، کلوپیدوگرل یا رقیق‌کنندهٔ دیگری می‌خورید، ویتامین E را بدون نظر پزشک نخورید؛ اگر خودسرانه شروع کرده‌اید، کنارش بگذارید و به پزشک بگویید.۳۷
مادر مینا همان روز کپسول را کنار گذاشت و به پزشکش خبر داد؛ دوز وارفارین را اما خودش دست نزد. پزشک فقط یک سؤال داشت: «چند وقت است؟» و آزمایش انعقادش را تکرار کرد.
مکمل، داروی خانوادگی نیست. شیشه‌ای که برای یک نفر بی‌خطر است، برای نفر بعدی در همان کمد ممکن است خطرناک باشد.
پرسش‌های پرتکرار: قرص ویتامین E را چند روز یکبار بخوریم؟
قرص ویتامین E را چند روز یکبار بخوریم؟
اگر سالم هستید و غذای متنوع می‌خورید، معمولاً اصلاً لازم نیست. اگر پزشک نوشته، طبق نسخه؛ ویتامین E ذخیره می‌شود و لازم نیست هر روز به بدن برسد.
زمان مصرف ویتامین ای ۴۰۰ کی است؟
همراه یک وعدهٔ اصلی که کمی چربی دارد. تعداد روزها و طول دوره را پزشک تعیین می‌کند؛ خودسرانه هر روز و طولانی نخورید.
بهترین زمان مصرف ویتامین ای صبح است یا شب؟
فرقی ثابت نشده؛ مهم این است که کنار یک وعدهٔ اصلی با کمی چربی باشد، مثل ناهار یا شام.
میزان مصرف ویتامین ای در روز چقدر است؟
نیاز روزانهٔ بزرگسالان حدود ۱۵ میلی‌گرم است که از غذا تأمین می‌شود. اگر مکمل می‌خورید، طبق نسخه و نه بیشتر از آنچه پزشک گفته.
کپسول ویتامین ای را باز کنم و روی پوست بزنم؟
بعضی‌ها این کار را می‌کنند، ولی روی پوست چرب یا جوش‌دار شاید منافذ را ببندد. برای مشکل پوستی، علت را با پزشک پیدا کنید.
ویتامین E برای ریزش مو خوب است؟
شواهد محکمی ندارد. علت ریزش مو را بهتر است با پزشک پیدا کنید.
ویتامین E و وارفارین را می‌شود با هم خورد؟
بدون نظر پزشک نه؛ ممکن است خطر خونریزی را بیشتر کند. هر مکملی را که شروع یا قطع می‌کنید به پزشک بگویید.
ویتامین E از کدام غذاها بگیریم؟
روغن‌های گیاهی مثل آفتابگردان و زیتون، آجیل و دانه‌ها، و جوانهٔ گندم.
آخر قصهٔ مینا؛ جواب اینکه قرص ویتامین E را چند روز یکبار بخوریم
مینا شیشه را به خانه برد و گذاشت در کمد داروها، دور از دسترس مادرش. حالا صبحانه‌اش یک مشت گردو و بادام دارد و ناهارش سالاد با روغن زیتون.
مادرش هم دیگر سراغ آن شیشه نمی‌رود. مینا آخر جلسه گفت: «فکرش را بکن؛ من هر روز کپسولی می‌خوردم که نیاز دو هفته‌ام بود.»
اگر نمی‌دانید مکملی که می‌خورید با داروهایتان جور است یا نه، پزشکان و داروسازهای دکتر حیات کمکتان می‌کنند. برای یک ویتامین محلول در چربی دیگر، «بهترین زمان مصرف ویتامین دی» را هم بخوانید.
منابع و برای مطالعهٔ بیشتر
- NHS، ویتامین E: نقش ویتامین E، منابع غذایی، ذخیره شدن در بدن و بی‌خطر بودن احتمالی ۵۴۰ میلی‌گرم یا کمتر در روز.
- MedlinePlus، ویتامین E: نیاز روزانهٔ ۱۵ میلی‌گرم، نقش آنتی‌اکسیدانی و ایمنی، کم‌خونی نوزاد نارس و خطر خونریزی مغزی با دوز بالا.
- دفتر مکمل‌های غذایی NIH، ویتامین E: تبدیل واحد به میلی‌گرم برای نوع طبیعی و مصنوعی، جذب با چربی، گروه‌های در خطر کمبود و تداخل با رقیق‌کننده‌های خون.
- کارآزمایی SELECT، JAMA، ۲۰۱۱: افزایش سرطان پروستات با ۴۰۰ واحد ویتامین E روزانه.
- کارآزمایی HOPE-TOO، JAMA، ۲۰۰۵: بی‌اثری بر سرطان و حوادث قلبی و افزایش نارسایی قلب.
- متاآنالیز دوز بالای ویتامین E، ۲۰۰۵: همراهی دوز ۴۰۰ واحد و بیشتر با مرگ‌ومیر بیشتر.
- MedlinePlus، وارفارین: لزوم گفتن ویتامین‌ها و مکمل‌ها به پزشک و علامت‌های خونریزی.
