جمعه ظهر بود و خانهٔ مادرشوهر شلوغ. لیلا قاشق اول قورمه‌سبزی را که در دهان گذاشت، اخم کرد و آرام به همسرش گفت: «مزهٔ سکه می‌دهد.»
قورمه‌سبزی بی‌تقصیر بود. مقصر، قرص سفید درشتی بود که از دو روز پیش صبح و شب بعد از غذا می‌خورد: مترونیدازول، آنتی‌بیوتیکی که پزشک زنان برایش نوشته بود.۱
اگر ورق همین قرص دستتان است و نمی‌دانید قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای چیست، جوابش این‌جاست: برای کدام عفونت‌ها می‌نویسندش، هر چند ساعت باید خورد، چرا تا سه روز بعدش هم الکل ممنوع است و کدام عارضه‌اش جدی است.
مترونیدازول برای چیست؟ شکارچی جاهای بی‌اکسیژن
مترونیدازول برای چیست؟ برای میکروب‌هایی که در جاهای کم‌اکسیژن زندگی می‌کنند.
ته یک آبسهٔ دندان، لای لثه، در واژن و در روده باکتری‌هایی هستند که با اکسیژن میانهٔ خوبی ندارند.
به این باکتری‌ها بی‌هوازی می‌گویند. مترونیدازول هم آن‌ها را هدف می‌گیرد و هم بعضی انگل‌ها را.۲۵
مترونیدازول مثل چراغ حسگری است که فقط در تاریکی روشن میشود. تا وارد میکروبی بی‌اکسیژن نشود تقریباً خاموش است؛ همان‌جا فعال میشود و به DNA میکروب آسیب می‌زند.۲
پس مترونیدازول برای چیست؟ نه برای هر عفونتی؛ فقط برای میکروب‌های بی‌اکسیژن و چند انگل.
برای همین، روی میکروب‌های هوازی، یعنی اکسیژن‌دوست، کار چندانی نمی‌کند. اگر عفونتی هر دو نوع میکروب را داشته باشد، پزشک آنتی‌بیوتیک دیگری هم کنارش می‌نویسد.۲
قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای چیست و پزشک برای کدام عفونت‌ها می‌نویسد؟
قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای عفونت باکتریایی واژن، تریکوموناس، عفونت‌های دهان و دندان، اسهال خونی آمیبی و عفونت‌های بی‌هوازی شکم و لگن نوشته میشود.۲۱
| عفونت | چرا مترونیدازول | نکته |
|---|---|---|
| عفونت باکتریایی واژن | باکتری‌های بی‌هوازی | قرص یا ژل واژینال |
| تریکوموناس | انگل تک‌یاخته | شریک جنسی هم باید درمان شود |
| آبسهٔ دندان و عفونت لثه | میکروب‌های بی‌هوازی دهان | کنار درمان دندانپزشک |
| اسهال خونی آمیبی و آبسهٔ کبد آمیبی | انگل آمیب | مقدار بالاتر و ۵ تا ۱۰ روز |
| عفونت لگن در زنان | همراه آنتی‌بیوتیک‌های دیگر | فقط با معاینه و نسخه |
| میکروب معده (هلیکوباکتر) | جزئی از درمان چنددارویی | همراه بیسموت و داروهای دیگر |
| رزاسه و بعضی زخم‌های پوستی | ژل یا کرم پوستی | نه قرص |
لیلا جزو گروه اول است: مترونیدازول برای عفونت واژن. مقدار رایج این عفونت، طبق تجویز پزشک، یک قرص ۵۰۰ میلی‌گرمی دو بار در روز و هفت روز پشت سر هم است.۶
برای تریکوموناس در زنان، مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا (CDC) در راهنمای ۲۰۲۱ دورهٔ هفت‌روزه را بهتر از یک دوز یک‌جا می‌داند. در عفونت لگن هم از همان سال مترونیدازول کنار آنتی‌بیوتیک‌های دیگر نوشته میشود.۶
اسم کوتریموکسازول هم گاهی با مترونیدازول قاطی میشود. آن هم آنتی‌بیوتیک است، ولی ترکیب دو داروی دیگر و برای عفونت‌های دیگر؛ این دو جای هم را نمی‌گیرند.۷
مترونیدازول برای دندان و عفونت لثه
پدر لیلا هم پارسال بعد از یک آبسهٔ دندان همین قرص را خورده بود. مترونیدازول برای دندان هم به کار می‌رود: در عفونت لثه و آبسهٔ دندان.۱
ولی قرص فقط نیمی از درمان است. آبسهٔ دندان را دندانپزشک درمان می‌کند و چرک را تخلیه می‌کند؛ گاهی هم آنتی‌بیوتیک کنارش تجویز میشود.۸
دارو ظرف چند روز اثرش را شروع می‌کند، ولی تا ورم و درد کامل بخوابد ممکن است بیشتر طول بکشد.۵ اگر درد دندان امانتان را بریده، راهنمای قرص برای دندان درد و عفونت را هم ببینید.
اگر نفس کشیدن، حرف زدن یا قورت دادن سخت شد، چشم ورم کرد یا دید ناگهان مختل شد، منتظر اثر قرص نمانید و فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید.۸
قرص مترونیدازول هر چند ساعت؟ طریقه مصرف قرص مترونیدازول
طریقه مصرف قرص مترونیدازول ساده است: قرص را کامل با یک لیوان آب، همراه غذا یا کمی بعد از آن ببلعید.۳ غذا تهوع را هم کمتر می‌کند.۹
قرص مترونیدازول هر چند ساعت خورده شود، به نوع عفونت بستگی دارد. در دوره‌های چندروزه معمولاً دو یا سه بار در روز است، یعنی هر ۱۲ یا هر ۸ ساعت.۳۴
اگر سه بار در روز است، نوبت‌ها را تقریباً هر هشت ساعت بگذارید؛ مثلاً صبح اول وقت، وسط بعدازظهر و موقع خواب. لیلا برای دو نوبتش روی گوشی یادآور گذاشته بود: هشت صبح و هشت شب.۳
بعضی عفونت‌ها، مثل تریکوموناس، گاهی با یک نوبت مقدار بالا درمان می‌شوند.۳۲
| عفونت | هر نوبت | چند بار و چند روز |
|---|---|---|
| عفونت باکتریایی واژن | ۵۰۰ میلی‌گرم | دو بار در روز، ۷ روز |
| تریکوموناس در زنان | ۵۰۰ میلی‌گرم | دو بار در روز، ۷ روز (یا تک‌دوز ۲ گرمی) |
| اسهال خونی آمیبی | ۷۵۰ میلی‌گرم | سه بار در روز، ۵ تا ۱۰ روز |
| عفونت‌های بی‌هوازی جدی | حدود ۵۰۰ میلی‌گرم | هر ۶ ساعت، ۷ تا ۱۰ روز |
عفونت‌های بی‌هوازی جدی معمولاً با تزریق در بیمارستان شروع می‌شوند و بعد قرص ادامه پیدا می‌کند.۲ این جدول فقط مقدار معمول است و مقدار و مدت را پزشک تعیین می‌کند.۶۲
بیشتر از ۴ گرم در روز، یعنی هشت قرص ۵۰۰، برای بزرگسال مجاز نیست.۲
مترونیدازول ۲۵۰ همان داروست با نصف مقدار؛ گاهی پزشک به جای یک قرص مترونیدازول ۵۰۰، دو قرص ۲۵۰ می‌نویسد. دوز را خودتان عوض نکنید و ۲۵۰ را جای ۵۰۰ نخورید.۲
اگر نوبتی جا ماند، همان موقع بخورید، مگر نوبت بعدی نزدیک باشد. دو نوبت را با هم نخورید.۳
دوره را تا آخر بخورید، حتی اگر بعد از دو سه روز حالتان بهتر شد؛ قطع زودهنگام ممکن است عفونت را برگرداند.۳
اگر کودکی قرص یا شربت را خورد، یا کسی چند نوبت را یک‌جا خورد، با مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم (۱۹۰) تماس بگیرید. تشنج یا بی‌هوشی یعنی فوراً ۱۱۵.۳۲
قبل از ادامه حدس بزنید: آخرین قرص لیلا سه‌شنبه شب است. تا کی باید از هر چیز الکلدار دوری کند؟
جواب «دستکم تا جمعه شب» است، یعنی سه روز بعد از آخرین قرص. دلیلش را در بخش بعد می‌بینید.۲
مترونیدازول و الکل: چرا تا سه روز بعد هم نه؟
مترونیدازول و الکل با هم نمی‌سازند. مصرف هم‌زمانشان ممکن است تهوع، استفراغ، دل‌پیچه، سردرد، گرگرفتگی و تپش قلب بیاورد.۴۵
در طول مصرف و تا دستکم ۳ روز بعد از آخرین قرص، نوشیدنی یا داروی الکلدار نخورید.۲۴ سازمان خدمات درمانی بریتانیا (NHS) دو روز گفته، ولی برچسب رسمی دارو سه روز را ملاک گذاشته است.۵۲
وسط همان هفته لیلا سرما خورد و دستش رفت سمت شربت سرماخوردگی قفسه. خوب شد اول برچسبش را خواند.
الکل فقط در نوشیدنی نیست. بعضی شربت‌ها و داروهای مایع، الکل یا پروپیلن‌گلیکول دارند؛ برچسبشان را ببینید یا از داروساز بپرسید.۴۱۰
منابع رسمی هنوز پرهیز را لازم می‌دانند.۲ جالب است که یک مرور علمی در سال ۲۰۰۰ شواهد قطعی برای این واکنش پیدا نکرد، ولی در همان گزارش‌ها موارد جدی و حتی یک مرگ ثبت شده بود؛ پس خطرش را به جان نخرید.۱۱
عوارض قرص مترونیدازول: از طعم فلزی تا نشانه‌های جدی
شایع‌ترین عوارض قرص مترونیدازول تهوع، استفراغ، اسهال و طعم فلزی دهان است.۹۱
بعد از آن ناهار جمعه، لیلا غذاهای ساده‌تر خورد و آب بیشتری نوشید. طعم سکه آزاردهنده بود، ولی جزو عوارض شایع و بی‌خطر.۹
بعضی‌ها وسط دوره می‌بینند زبانشان سفید و پرزدار شده. ممکن است برفک باشد؛ اگر لایه زیاد شد، به داروساز یا پزشک نشانش بدهید.۹
اگر ادرارتان تیره شد، معمولاً جای نگرانی نیست؛ برچسب دارو آن را نادر و بی‌اهمیت می‌داند، چون احتمالاً رنگدانه‌ای از خود داروست.۲ ولی اگر همراهش پوست یا سفیدی چشم زرد شد، همین حالا به پزشک خبر دهید.۹
اسهالی که بیشتر از ۲۴ ساعت طول بکشد یا آبکی و شدید باشد را به پزشک بگویید و خودسرانه داروی ضداسهال نخورید.۹
اسهال خونی یا همراه تب و دل‌پیچهٔ شدید را همان روز به پزشک بگویید.۴ اگر دربارهٔ پروبیوتیک کنار آنتی‌بیوتیک کنجکاوید، راهنمای قرص پروبیوتیک را ببینید.
عارضه‌های جدی نادرند و در کمتر از یک نفر از هر هزار نفر پیش می‌آیند.۹ برچسب دارو هم یادآوری می‌کند که مترونیدازول در حیوانات آزمایشگاهی سرطان‌زا بوده؛ برای همین بی‌دلیل و طولانی نوشته نمی‌شود.۴۲
مترونیدازول و وارفارین و چند داروی دیگر
مترونیدازول و وارفارین ترکیب حساسی است. مترونیدازول اثر رقیق‌کنندگی خون وارفارین را بیشتر می‌کند، پس پزشک آزمایش INR، یعنی سنجش زمان انعقاد خون، را نزدیک‌تر زیر نظر می‌گیرد.۲۱۰
اگر وارفارین یا دی‌سولفیرام، لیتیوم، فنی‌توئین یا فنوباربیتال، سیکلوسپورین، بوسولفان یا فلورواوراسیل یا داروهای مؤثر بر ریتم قلب مصرف می‌کنید، پیش از اولین قرص به پزشک یا داروساز بگویید.۱۰۲ کسی که در دو هفتهٔ اخیر دی‌سولفیرام خورده، نباید مترونیدازول بگیرد.۲
اگر به مترونیدازول یا تینیدازول حساسیت دارید، یا بیماری کبد، بیماری خونی یا بیماری مغز و اعصاب دارید، این را هم پیش از مصرف بگویید.۴۱۲۲
لیلا قرص ضدبارداری هم می‌خورد. خبر خوب این‌که مترونیدازول اثر آن را کم نمی‌کند، مگر استفراغ یا اسهال شدید بیاورد.۵
قرص بیسموت و مترونیدازول برای میکروب معده
برای میکروب معده، هلیکوباکتر پیلوری، پزشک گاهی قرص بیسموت و مترونیدازول را کنار تتراسایکلین و یک داروی کاهندهٔ اسید می‌نویسد. این درمان چهاردارویی معمولاً دو هفته طول می‌کشد.۱۳
شربت مترونیدازول، ژل مترونیدازول و شیاف واژینال مترونیدازول
شربت مترونیدازول برای کودکان و کسانی است که نمی‌توانند قرص بخورند. مقدار کودک بر اساس سن یا وزن است و فقط پزشک تعیینش می‌کند.۳
شربت را قبل از هر نوبت تکان دهید و با سرنگ یا قاشق مدرج همراه بسته اندازه بگیرید، نه قاشق آشپزخانه.۳
ژل مترونیدازول پوستی بیشتر برای رزاسه است و معمولاً روزی دو بار، حدود دو ماه مصرف میشود. نتیجه‌اش چند هفته بعد دیده میشود.۳۵
ژل واژینال برای عفونت باکتریایی واژن است: معمولاً هر شب یک اپلیکاتور، پنج شب پشت سر هم، و در این مدت رابطهٔ جنسی نداشته باشید.۳ اگر پزشک شکل واژینال دیگری مثل شیاف واژینال مترونیدازول نوشت، طبق برگهٔ راهنمای بسته و دستور او مصرفش کنید.
مترونیدازول در بارداری و مترونیدازول در شیردهی
مترونیدازول در بارداری گاهی تجویز میشود؛ NHS هم می‌گوید میشود مصرفش کرد، ولی تصمیم با پزشک است.۱۴
برچسب آمریکایی دارو، مصرف آن را برای تریکوموناس در سه ماه اول بارداری منع کرده است.۲۴ پس اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، حتماً پیش از نسخه بگویید.
مترونیدازول در شیردهی به مقدار کم وارد شیر میشود و سال‌هاست مصرف میشود. نوزاد را از نظر اسهال، کم‌شیرخوردن یا برفک دهان زیر نظر بگیرید.۱۴
بعضی پزشک‌ها می‌گویند شیر را در طول مصرف و تا ۴۸ ساعت بعد از آخرین دوز بدوشید و دور بریزید. در نهایت همان که پزشک خودتان می‌گوید ملاک است.۴
قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای چیست؛ جمع‌بندی
لیلا آخرین قرصش را سه‌شنبه شب خورد و تا جمعه شب هم سراغ شربت سرماخوردگی الکلدار نرفت. جمعهٔ بعد، قورمه‌سبزی مادرشوهر دوباره مزهٔ خودش را می‌داد.
قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای چیست؟ برای میکروب‌هایی که در جاهای بی‌اکسیژن بدن خانه کرده‌اند؛ دارو فقط همان‌جا روشن میشود.
سؤالی دربارهٔ نسخه‌تان دارید؟ از داروسازهای دکتر حیات بپرسید.
اگر آنتی‌بیوتیک دیگری در نسخه‌تان بود، مطلب قرص سیپروفلوکساسین ۵۰۰ برای چیست را بخوانید؛ برای ریه هم راهنمای بهترین آنتی‌بیوتیک برای عفونت ریه را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای چیست
قرص مترونیدازول هر چند ساعت خورده میشود؟
بسته به عفونت، معمولاً دو یا سه بار در روز، یعنی هر ۱۲ یا هر ۸ ساعت، همراه غذا. گاهی هم یک نوبت مقدار بالا کافی است.۳۴
طریقه مصرف قرص مترونیدازول با غذاست یا ناشتا؟
با غذا یا کمی بعد از آن، با یک لیوان آب. قرص را کامل ببلعید؛ غذا تهوع را هم کمتر می‌کند.۳۹
مترونیدازول و الکل: تا چند روز بعد باید پرهیز کرد؟
در طول مصرف و تا دستکم ۳ روز بعد از آخرین قرص، طبق برچسب دارو. داروهای مایع الکلدار هم شامل همین قاعدهاند.۲۴
عوارض قرص مترونیدازول ۵۰۰ چیست؟
بیشتر تهوع، اسهال و طعم فلزی دهان. گزگز دست و پا، زردی، دید تار یا گیجی نادر ولی جدی است و باید زود به پزشک خبر داد.۹
مترونیدازول در بارداری مجاز است؟
گاهی با نظر پزشک تجویز میشود، ولی برای تریکوموناس در سه ماه اول منع شده است. بارداری را پیش از نسخه بگویید.۱۴۲
منابع و برای مطالعهٔ بیشتر
- ۱. NHS، دربارهٔ مترونیدازول، ۲۰۲۵: کاربردها، شکل‌های دارو، عوارض شایع و پرهیز از الکل.
- ۲. برچسب رسمی قرص مترونیدازول در DailyMed: سازوکار در محیط بی‌اکسیژن، کاربردهای رسمی، مقدار هر عفونت، ۳ روز پرهیز از الکل، منع در سه ماه اول برای تریکوموناس، تداخل با وارفارین و تیره شدن نادر ادرار.
- ۳. NHS، نحوه و زمان مصرف مترونیدازول، ۲۰۲۵: مصرف با غذا، فاصلهٔ نوبت‌ها، نوبت فراموش‌شده، شربت، ژل پوستی و واژینال و تمام کردن دوره.
- ۴. MedlinePlus، مترونیدازول: هشدار سرطان‌زایی در حیوانات، الکل و پروپیلن‌گلیکول تا ۳ روز، عوارض جدی و شیردهی.
- ۵. NHS، پرسش‌های رایج مترونیدازول، ۲۰۲۵: اثر روی باکتری و انگل، زمان بهتر شدن، الکل، قرص ضدبارداری و رانندگی.
- ۶. راهنمای درمان عفونت‌های مقاربتی CDC، ۲۰۲۱: رژیم هفت‌روزهٔ عفونت باکتریایی واژن و تریکوموناس و افزوده شدن مترونیدازول به درمان عفونت لگن.
- ۷. MedlinePlus، کوتریموکسازول: کوتریموکسازول چیست و برای چه عفونت‌هایی است.
- ۸. NHS، آبسهٔ دندان: دندانپزشک چرک را تخلیه می‌کند و نشانه‌هایی که یعنی فوراً اورژانس.
- ۹. NHS، عوارض مترونیدازول، ۲۰۲۵: تهوع، اسهال، طعم فلزی، زبان پوشیده از لایهٔ سفید و نشانه‌های عارضهٔ جدی.
- ۱۰. NHS، مترونیدازول و داروهای دیگر، ۲۰۲۵: وارفارین، لیتیوم، داروهای صرع، دی‌سولفیرام و داروهای مایع الکلدار.
- ۱۱. Williams و Woodcock، Ann Pharmacother، ۲۰۰۰: مروری که برای واکنش شبه‌دی‌سولفیرام الکل و مترونیدازول شواهد محکمی پیدا نکرد.
- ۱۲. NHS، چه کسانی می‌توانند مترونیدازول بخورند، ۲۰۲۵: بیماری کبد، بیماری عصبی، دیالیز و حساسیت دارویی که باید پیش از مصرف گفت.
- ۱۳. راهنمای ACG درمان هلیکوباکتر پیلوری، ۲۰۲۴: درمان چهاردارویی با بیسموت که مترونیدازول یکی از اجزای آن است.
- ۱۴. NHS، مترونیدازول در بارداری و شیردهی، ۲۰۲۵: مصرف در بارداری با نظر پزشک و علامت‌هایی که در نوزاد شیرخوار باید دید.
