عفونت ادراری

در عفونت ادراری، باکتری‌ها از پیشابراه بالا می‌روند و در دستگاه ادراری تکثیر می‌شوند، و چون بیشتر وقت‌ها این اتفاق در مثانه می‌افتد، به آن عفونت مثانه هم می‌گویند.^۴۷

دستگاه ادراری از دو کلیه، دو میزنای، مثانه و پیشابراه ساخته شده است و کارش بیرون ریختن مواد زائد و آب اضافهٔ بدن است.^۵ عفونت ممکن است در هر جای این مسیر پیدا شود، برای همین پزشکان عفونت مثانه را «سیستیت»، عفونت پیشابراه را «اورتریت» و عفونت کلیه را «پیلونفریت» می‌نامند.^۱۷

عفونت مثانه شایع‌ترین نوع این عفونت است و پژوهش‌ها نشان می‌دهند حدود نیمی از زنان دست‌کم یک بار در عمرشان به آن دچار می‌شوند.^۴ از این زنان هم حدود یک‌چهارم دوباره عفونت می‌گیرند، و اگر مردان و کودکان را هم حساب کنیم، عفونت ادراری دومین عفونت شایع بدن است.^۴۵

انواع عفونت ادراری

پزشک پیش از هر چیز می‌خواهد بداند عفونت فقط در مثانه است یا به کلیه هم رسیده، چون درمان و فوریت این دو با هم فرق دارد.^۷ عفونت مثانه آزاردهنده است ولی معمولاً با درمان سرپایی زود خوب می‌شود، در حالی که عفونت کلیه دردناک‌تر است و گاهی درمان در بیمارستان لازم دارد.^۴۲

علائم اصلی عفونت ادراری سوزش یا درد هنگام ادرار، تکرر ادرار و حس فوری برای دستشویی رفتن است، حتی وقتی ادرار کمی در مثانه هست.^۱۸

بیشتر مبتلایان می‌گویند ادرار کردن مثل سوختن است و بعد از چند دقیقه دوباره حس می‌کنند باید به دستشویی بروند، در حالی که فقط چند قطره ادرار می‌آید.^۸ ممکن است شب‌ها هم چند بار برای ادرار بیدار شوید، و ادرار کدر، خونی یا بدبو شود و زیر شکم حس فشار یا درد کنید.^۱۷

اگر ادرارتان فقط تیره یا بودار است و هیچ علامت دیگری ندارید، شاید فقط آب کم خورده‌اید.^۱ در این حالت بهتر است اول مایعات بیشتری بنوشید و ببینید رنگ ادرار روشن‌تر می‌شود یا نه، ولی اگر سوزش یا تب هم اضافه شد، باید به عفونت فکر کنید.^۱

علائم عفونت کلیه

وقتی عفونت از مثانه بالا می‌رود و به کلیه می‌رسد، علائم از سوزش ساده فراتر می‌روند و فرد واقعاً بیمار می‌شود.^۲ تب، لرز، درد کمر یا پهلو درست زیر دنده‌ها، تهوع و استفراغ، اسهال و دردهای عضلانی شبیه آنفلوانزا از نشانه‌های عفونت کلیه هستند.^۲۸

گاهی عفونت جدی به‌جای تب، دمای بدن را پایین می‌آورد، و اگر دماسنج کمتر از ۳۶ درجه نشان داد، آن را کم‌اهمیت نگیرید.^۱ پس اگر همراه سوزش ادرار لرز دارید یا یک بار سردتان و بار دیگر گرمتان می‌شود، همان روز با پزشک تماس بگیرید.^۱۲

علائم عفونت ادراری در زنان

عفونت ادراری در زنان بیشتر با سوزش ادرار، تکرر و درد زیر شکم خودش را نشان می‌دهد و معمولاً به مثانه محدود می‌ماند.^۸ ولی سوزش ادرار همیشه از عفونت ادراری نیست، چون عفونت قارچی واژن، تبخال تناسلی و بعضی عفونت‌های آمیزشی هم سوزش می‌دهند، و اگر ترشح غیرعادی یا خارش دارید، این را به پزشک بگویید.^۹

علائم عفونت ادراری در مردان

علائم در مردان همان سوزش، تکرر و فوریت ادرار است که در زنان دیده می‌شود.^۷ ولی چون عفونت ادراری در مردان زیر ۵۰ سال کم پیش می‌آید، پزشک دنبال علتی مثل بزرگی پروستات یا انسداد راه ادرار می‌گردد، و باکتری ممکن است به خود پروستات هم برسد و درمان را طولانی‌تر کند.^۴۳

اگر سوزش ادرار با ترشح از آلت همراه است، عفونت آمیزشی مثل سوزاک یا کلامیدیا هم باید بررسی شود، چون این‌ها هم سوزش ادرار می‌دهند و درمانشان فرق دارد.^۹

سالمندان و کسانی که سوند دارند

در سالمندانی که مشکل حافظه دارند، مثل مبتلایان به دمانس، و در کسانی که سوند ادراری دارند، عفونت ممکن است با سوزش شروع نشود.^۱ تغییر ناگهانی رفتار، بی‌قراری یا گیجی، بی‌اختیاری ادرار بیشتر از همیشه و لرز تازه گاهی تنها نشانهٔ عفونت ادراری در این افراد است.^۱۷

علائم عفونت ادراری در کودکان

کودکان کوچک معمولاً نمی‌توانند بگویند ادرار کردن می‌سوزد، برای همین علائم آن‌ها کلی‌تر است.^۱۰ تب، بی‌اشتهایی، استفراغ، بی‌قراری و خوب شیر نخوردن در نوزادان، و خیس کردن دوباره در کودکی که آموزش دستشویی دیده، می‌تواند نشانهٔ عفونت ادراری باشد.^۱۱۰

بچهٔ زیر دو سال ممکن است فقط تب داشته باشد و هیچ علامت دیگری نشان ندهد.^۲ برای همین اگر کودک کوچکتان تب دارد و علتش، مثل سرماخوردگی، معلوم نیست، پزشک ممکن است آزمایش ادرار بخواهد.^۱۰ ولی نوزاد زیر ۳ ماه با تب ۳۸ درجه یا بیشتر را باید همان موقع به اورژانس رساند، چون در این سن تب می‌تواند نشانهٔ عفونت جدی باشد.^۱۱

اگر سوزش و تکرر ادرار دارید و فکر می‌کنید عفونت کرده‌اید، با پزشک مشورت کنید، و اگر تب، درد پهلو، بارداری یا بیماری زمینه‌ای هم دارید، همان روز بروید.^۱۸

عفونت مثانه خودش معمولاً خطرناک نیست، ولی اگر درمان نشود یا خوب درمان نشود، ممکن است به کلیه برسد.^۴ عفونت کلیه هم اگر درمان نشود، می‌تواند به سپسیس برسد، یعنی واکنش شدید بدن به عفونت که خیلی سریع و در چند ساعت بدتر می‌شود و درمان فوری در بیمارستان می‌خواهد.^۱۱۱

اگر کسی که عفونت ادراری دارد گیج یا خواب‌آلود شده یا به سختی حرف می‌زند، همین الان با ۱۱۵ تماس بگیرید یا او را به اورژانس برسانید.^۱ خودتان رانندگی نکنید، از کسی بخواهید شما را برساند و داروهایی را که مصرف می‌کنید همراه ببرید.^۱

عفونت ادراری خطرناک است؟

بیشتر عفونت‌های مثانه خطرناک نیستند و اگر زود تشخیص داده و درست درمان شوند، هیچ اثری به جا نمی‌گذارند.^۴ خطر واقعی وقتی پیدا می‌شود که عفونت به کلیه برسد، برای همین تب، لرز و درد پهلو را هیچ‌وقت با یک سوزش سادهٔ ادرار یکی ندانید.^۴۲

اگر در یک دورهٔ ۶ ماهه دو بار یا در یک سال سه بار عفونت ادراری گرفته‌اید، هم باید پیش پزشک بروید، چون عفونت ادراری مکرر بررسی جداگانه‌ای لازم دارد.^۱ پزشک در این حالت به دنبال علتی مثل سنگ کلیه یا مشکلی در خالی شدن مثانه است و برنامهٔ پیشگیری می‌دهد.^۱۳۱

علت بیشتر عفونت‌های ادراری باکتری‌هایی است که از مدفوع و پوست اطراف مقعد وارد پیشابراه می‌شوند و از آنجا به مثانه بالا می‌روند.^۱۱۲

بدن معمولاً تعادل باکتری‌های مجاری ادراری را حفظ می‌کند، و یکی از راه‌هایش همین ادرار کردن است که باکتری‌ها را بیرون می‌شوید.^۸ اگر مثانه کامل خالی نشود یا باکتری‌های زیادی وارد شوند، این تعادل به هم می‌خورد و عفونت شروع می‌شود.^۴۷ قارچ‌ها هم گاهی، ولی به‌ندرت، باعث عفونت مثانه می‌شوند.^۸

چرا عفونت ادراری در زنان بیشتر است؟

پیشابراه زنان از مردان کوتاه‌تر است و نزدیک مقعد قرار دارد، برای همین باکتری‌های روده راحت‌تر به مثانه و حتی کلیه‌ها می‌رسند.^۱۴ علاوه بر این، زنان بعد از رابطهٔ جنسی یا وقتی برای جلوگیری از بارداری از دیافراگم استفاده می‌کنند، بیشتر عفونت ادراری می‌گیرند.^۷

عوامل خطر عفونت ادراری

داشتن رابطهٔ جنسی، یائسگی، استفاده از اسپرم‌کش یا دیافراگم و سابقهٔ عفونت ادراری قبلی احتمال عفونت مثانه را بیشتر می‌کنند.^۴ اگر هم در خالی کردن کامل مثانه مشکل دارید، سوند ادراری دارید یا داشته‌اید، یا چیزی مثل سنگ کلیه یا بزرگی پروستات راه ادرار را بسته است، خطر عفونت بالاتر می‌رود.^۴۱

دیابت کنترل‌نشده، شیمی‌درمانی و هر بیماری دیگری که ایمنی را ضعیف می‌کند هم بدن را در برابر عفونت آسیب‌پذیرتر می‌کند.^۱ پزشکان بارداری، بی‌حرکتی طولانی مثل دوران بهبود شکستگی لگن و کم نوشیدن مایعات را هم جزو عوامل خطر می‌شمارند.^۱۷

عفونت ادراری در کودکان از کجا می‌آید؟

در کودکان، برگشت ادرار از مثانه به میزنای و کلیه، که به آن «ریفلاکس» می‌گویند، و ناهنجاری‌های مادرزادی دستگاه ادراری از علت‌های مهم عفونت هستند.^۱۰ کم ادرار کردن در طول روز، پاک کردن از پشت به جلو، یبوست، حمام کف و لباس زیر تنگ در دختران هم احتمال عفونت را بیشتر می‌کنند.^۱۰۱

عفونت ادراری در دختران شایع‌تر است و گاهی وقتی بچه حدود سه‌سالگی آموزش دستشویی را شروع می‌کند، پیدا می‌شود.^۱۰ پسرهای ختنه‌نشده هم در سال اول زندگی کمی بیشتر در معرض این عفونت‌اند.^۱۰

پزشک عفونت ادراری را با شنیدن علائم، معاینه و آزمایش ادرار تشخیص می‌دهد، و در یک زن جوان غیرباردار با علائم خفیف گاهی آزمایش هم لازم نیست.^۱۱۳

آزمایش ادرار برای عفونت ادراری

در آزمایش کامل ادرار، نمونه از نظر گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز، باکتری و موادی مثل نیتریت بررسی می‌شود.^۷۱۳ گلبول سفید را بدن وقتی می‌سازد که با عفونت باکتریایی می‌جنگد، برای همین دیدن آن در ادرار در کنار علائم به تشخیص کمک می‌کند.^۱۳

کشت ادرار نوع باکتری را مشخص می‌کند و نشان می‌دهد کدام آنتی‌بیوتیک روی آن اثر دارد، و جوابش معمولاً چند روز بعد می‌آید.^۱۳ پزشک در زنان باردار، مردان و کودکان معمولاً پیش از شروع آنتی‌بیوتیک نمونهٔ ادرار را برای کشت می‌فرستد تا اگر باکتری مقاوم بود، دارو را عوض کند.^۱۲

برای آزمایش ادرار، اول دست‌ها و ناحیهٔ تناسلی را از جلو به عقب تمیز کنید، کمی ادرار را در توالت بریزید و بعد ظرف را تا نیمه پر کنید.^۱۴ به این روش «نمونهٔ تمیز» می‌گویند، چون باکتری‌های پوست کمتر وارد نمونه می‌شوند و جواب آزمایش قابل اعتمادتر است.^۱۴۷

آزمایش ادرار در کودکان

گرفتن نمونهٔ ادرار از کودکی که هنوز پوشک دارد سخت است و آزمایش را نمی‌شود با پوشک خیس انجام داد.^۱۰ برای همین پزشک ممکن است از کیسهٔ مخصوص ادرار یا سوند استفاده کند، ولی نمونهٔ کیسه بیشتر آلوده می‌شود و جوابش کمتر قابل اعتماد است.^۱۰

آزمایش خون و تصویربرداری

اگر پزشک به عفونت کلیه شک کند، آزمایش خون می‌خواهد تا شدت عفونت و کار کلیه‌ها را بسنجد.^۱۳ در عفونت ادراری مکرر هم سونوگرافی یا عکس‌برداری از دستگاه ادراری و گاهی سیستوسکوپی، یعنی دیدن داخل مثانه با دوربین باریک، کمک می‌کند علتی مثل سنگ کلیه پیدا شود.^۱۳

باکتری در ادرار بدون علامت

گاهی آزمایش ادرار باکتری نشان می‌دهد، در حالی که فرد هیچ علامتی ندارد، و به این حالت «باکتری‌اوری بدون علامت» می‌گویند.^۱۵ بیشتر این افراد، حتی سالمندان، دیابتی‌ها و کسانی که سوند دارند، درمان نمی‌خواهند، چون آنتی‌بیوتیک بی‌جا فقط درمان عفونت‌های بعدی را سخت‌تر می‌کند.^۱۵۱۲

در بارداری، باکتری در ادرار حتی بدون علامت باید درمان شود، چون خطر عفونت کلیه و زایمان زودرس را بالا می‌برد.^۱۲ به همین دلیل در مراقبت‌های بارداری ادرار را حتی وقتی علامتی ندارید آزمایش می‌کنند.^۱۵۴

خبر خوب این است که درمان عفونت ادراری باکتریایی معمولاً یک دورهٔ کوتاه آنتی‌بیوتیک است، و نوع و مدت آن را پزشک بر اساس سن، جنس، بارداری و شدت عفونت انتخاب می‌کند.^۳۱۲

مدت درمان به شدت عفونت، از بین رفتن علائم، تکرار عفونت و سالم بودن دستگاه ادراری بستگی دارد.^۳ در زنان غیرباردار با عفونت ساده مثانه دوره معمولاً کوتاه و چندروزه است، ولی مردان، زنان باردار و کسانی که عفونت کلیه دارند معمولاً دورهٔ طولانی‌تری می‌گیرند.^۱۲۷۲

آنتی‌بیوتیک را تا آخر دوره بخورید، حتی اگر بعد از یکی دو روز سوزش خوب شد.^۳ اگر درمان را نیمه‌کاره رها کنید، باکتری‌های زنده‌مانده ممکن است عفونت را دوباره راه بیندازند و دفعهٔ بعد به همان دارو جواب ندهند.^۳۷

قرص عفونت ادراری

راهنمای بالینی انگلستان، یعنی نایس، برای عفونت سادهٔ مثانه در زنان اول نیتروفورانتوئین را پیشنهاد می‌کند و تری‌متوپریم را فقط وقتی که احتمال مقاومت باکتری کم باشد، و اگر این دو مناسب نبودند، فسفومایسین تک‌دوز را.^۱۲ در کودکان ایرانی مقاومت باکتری به چند آنتی‌بیوتیک رایج بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است.^۶ برای همین پزشک هنگام انتخاب، سابقهٔ آزمایش‌های قبلی ادرار و آنتی‌بیوتیک‌هایی را که اخیراً خورده‌اید هم در نظر می‌گیرد، چون مصرف قبلی ممکن است باکتری را مقاوم کرده باشد.^۱۲

نیتروفورانتوئین را بهتر است با غذا یا یک لیوان شیر بخورید، چون غذا به اثر آن کمک می‌کند، و قرص یا کپسول را نشکنید و نجوید.^۱۶ این دارو ممکن است ادرار را زرد تیره یا قهوه‌ای کند که بی‌خطر است، ولی اگر سرفه یا تنگی نفس، زردی چشم یا کبودی بی‌دلیل پیدا کردید، فوراً به پزشک بگویید.^۱۶

اگر فاویسم یا کمبود آنزیم جی‌۶‌پی‌دی دارید، پیش از گرفتن نسخه حتماً به پزشک بگویید، چون نیتروفورانتوئین در این افراد احتیاط ویژه می‌خواهد و پزشک ممکن است داروی دیگری انتخاب کند.^۱۷

سیپروفلوکساسین ممکن است عوارض نادر ولی جدی و گاهی ماندگار بدهد، برای همین در راهنماهای انگلستان معمولاً وقتی تجویز می‌شود که آنتی‌بیوتیک‌های دیگر جواب نداده‌اند یا فرد به آن‌ها حساسیت دارد.^۱۸ این دارو گاهی به تاندون‌ها آسیب می‌زند، پس اگر صرع، بیماری قلبی یا دیابت دارید، یا وارفارین و مسکن‌های ضدالتهاب مصرف می‌کنید، پیش از شروع به پزشک بگویید.^۱۸

اگر سیپروفلوکساسین برایتان تجویز شده، آن را با شیر، ماست، دوغ یا نوشیدنی‌های کلسیم‌دار نخورید و دست‌کم ۲ ساعت فاصله بگذارید، چون لبنیات جلوی اثر دارو را می‌گیرد.^۱۸ جزئیات بیشتر مصرف این دارو را در مطلب قرص سیپروفلوکساسین ۵۰۰ آورده‌ایم.

آنتی‌بیوتیک باقی‌ماندهٔ دفعهٔ قبل یا قرصی که دوستتان خورده را برای عفونت ادراری نخورید، چون نوع باکتری و مقاومتش در هر عفونت فرق دارد و داروی اشتباه فقط درمان را عقب می‌اندازد.^۱۲۶

بعضی‌ها برای سوزش ادرار سراغ مترونیدازول می‌روند، ولی این دارو در فهرست داروهای راهنمای نایس برای عفونت مجاری ادراری نیست و برای عفونت‌های دیگری به کار می‌رود.^۱۲ قرص‌های بدون نسخهٔ ضدسوزش ادرار مثل فنازوپیریدین هم فقط سوزش را آرام می‌کنند و ادرار را نارنجی می‌کنند، ولی آنتی‌بیوتیک نیستند و عفونت را درمان نمی‌کنند.^۱۹

مقاومت آنتی‌بیوتیکی در ایران

در مروری بر ۱۹ مطالعه روی کودکان ایرانی، باکتری اشرشیا کلی، که شایع‌ترین علت عفونت ادراری است، در بیش از نیمی از نمونه‌ها به داروهایی مثل داکسی‌سایکلین، سفازولین، سفوروکسیم و کوآموکسی‌کلاو مقاوم بود.^۶ این نتیجه نشان می‌دهد چرا در ایران کشت ادرار و انتخاب داروی درست اهمیت دارد و چرا مصرف خودسرانهٔ آنتی‌بیوتیک کار را برای دفعهٔ بعد سخت‌تر می‌کند.^۶۳

کاهش درد و مراقبت در خانه

برای درد و تب می‌توانید استامینوفن طبق برگهٔ دارو بخورید، و برای کودکان شربت استامینوفن کودکان را به مقداری بدهید که پزشک یا داروساز بر اساس وزن کودک می‌گوید.^۱ پزشک ممکن است ایبوپروفن را هم مجاز بداند، ولی در عفونت کلیه بدون نظر پزشک ایبوپروفن نخورید، چون ممکن است کلیه‌ای را که درگیر است بیشتر تحت فشار بگذارد.^۱۲۲ در بارداری هم ایبوپروفن را بدون نظر پزشک نخورید، چون در این دوران استامینوفن معمولاً بهترین مسکن است.^۲۰

استراحت کنید و آن‌قدر مایعات بنوشید که ادرارتان در طول روز روشن باشد، چون مایعات به شستن باکتری‌ها از مجاری ادراری کمک می‌کنند.^۱۳ اگر نارسایی قلب یا کلیه دارید، مقدار مایعات را از پزشک بپرسید، چون نوشیدن زیاد ممکن است برای شما مناسب نباشد.^۳۲ آب‌میوه، قهوه و الکل را هم کم کنید، چون ممکن است مثانه را تحریک کنند.^۱

یک کیسهٔ آب گرم روی شکم یا کمر هم درد را آرام‌تر می‌کند، به‌خصوص در روزهای اول که سوزش و فشار زیر شکم بیشتر است.^۳

آنتی‌بیوتیک فوری یا صبر ۴۸ ساعته؟

در زنی که باردار نیست و علائم خفیف دارد، پزشک گاهی نسخهٔ آنتی‌بیوتیک را می‌دهد ولی می‌گوید آن را فقط اگر تا ۴۸ ساعت بهتر نشدید یا بدتر شدید شروع کنید.^۱۲۱ این روش برای کم کردن مصرف بی‌جای آنتی‌بیوتیک است و اگر در این مدت تب یا درد پهلو پیدا کردید، نباید منتظر ماند.^۱۲

درمان عفونت ادراری در بارداری

زن باردار مبتلا همیشه آنتی‌بیوتیک فوری می‌گیرد و پیش از شروع دارو نمونهٔ ادرارش برای کشت فرستاده می‌شود.^۱۲ در بارداری معمولاً دورهٔ درمان طولانی‌تر است و پزشک دارویی را انتخاب می‌کند که برای جنین بی‌خطر باشد، چون عفونت مثانه در این دوره راحت‌تر به کلیه می‌رسد.^۱۲۴

نیتروفورانتوئین انتخاب اول برای عفونت ادراری در بارداری است و معمولاً تا پیش از هفتهٔ ۲۸ تجویز می‌شود.^۱۶۱۲ پزشک ممکن است بعد از آن، به‌خصوص نزدیک زایمان، دارو را عوض کند، چون در این زمان ممکن است باعث شکستن گلبول‌های قرمز نوزاد شود.^۱۶۱۲

تری‌متوپریم هم معمولاً در سه ماه اول بارداری توصیه نمی‌شود، چون اسید فولیک بدن را کم می‌کند، و سیپروفلوکساسین هم معمولاً در بارداری تجویز نمی‌شود.^۲۲۱۸ پس اگر باردارید یا احتمال بارداری دارید، این را پیش از گرفتن هر نسخه‌ای به پزشک بگویید.^۷

درمان عفونت ادراری در کودکان

در کودکان، این عفونت باید زود و با آنتی‌بیوتیک درمان شود تا کلیه‌ها آسیب نبینند.^۱۰ نوزاد زیر ۳ ماه معمولاً در بیمارستان و با آنتی‌بیوتیک وریدی درمان می‌شود، و کودک بزرگ‌تر معمولاً دارو را به شکل شربت یا قرص در خانه می‌خورد.^۱۲۱۰

دوز دارو در کودکان به وزن و سن بستگی دارد و فقط پزشک آن را تعیین می‌کند.^۱۲ بعد از تمام شدن دارو، پزشک ممکن است دوباره آزمایش ادرار بخواهد تا مطمئن شود باکتری از مثانه رفته است.^۱۰

عفونت ادراری در مردان

پزشک برای مردی که این عفونت را دارد هم آنتی‌بیوتیک فوری می‌دهد و معمولاً پیش از آن نمونهٔ ادرار را برای کشت می‌فرستد.^۱۲ مردان اغلب به دورهٔ طولانی‌تری نیاز دارند، چون ممکن است باکتری به پروستات برسد، و اگر به پروستات شک باشد، نیتروفورانتوئین انتخاب مناسبی نیست.^۳۱۲

عفونت ادراری مکرر

اگر عفونت بعد از درمان برگردد یا در ۶ ماه دو بار یا در یک سال سه بار عفونت بگیرید، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک دیگری بدهد یا آنتی‌بیوتیک با دوز کم را تا ۶ ماه برای پیشگیری تجویز کند.^۱ گاهی هم یک دوز آنتی‌بیوتیک بعد از رابطهٔ جنسی یا یک دورهٔ کوتاه دارو در خانه برای وقتی که علائم شروع شد، پیشنهاد می‌شود.^۷

زنانی که در دوران گذار به یائسگی یا بعد از یائسگی هستند، ممکن است با کرم، ژل یا قرص واژینال استروژن کمتر عفونت بگیرند، چون استروژن باکتری‌های مفید واژن را زیاد می‌کند.^۱۳ بعضی‌ها هم عفونتی دارند که با آنتی‌بیوتیک کوتاه خوب نمی‌شود و در آزمایش ساده هم پیدا نمی‌شود، و این گروه بهتر است پیش متخصص بروند.^۱

بیشتر عفونت‌های ادراری اگر زود و درست درمان شوند، عارضه‌ای ندارند، ولی عفونت درمان‌نشده ممکن است به کلیه برسد و آسیب جدی بزند.^۴۷

عفونت کلیه اگر دیر درمان شود، می‌تواند در کلیه آسیب ماندگار یا جای زخم بگذارد.^۴۷ بیشتر مبتلایان به عفونت کلیه با قرص آنتی‌بیوتیک در حدود دو هفته بهتر می‌شوند، ولی بعضی‌ها، به‌خصوص زنان باردار و کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند، باید در بیمارستان سرم آنتی‌بیوتیک بگیرند.^۲

سپسیس خطرناک‌ترین عارضهٔ این عفونت است، و خطر آن در کودکان خیلی کوچک، سالمندان و کسانی که ایمنی ضعیفی دارند، مثل بیماران شیمی‌درمانی، بیشتر است.^۷۱۱ چون سپسیس در چند ساعت بدتر می‌شود و ممکن است همهٔ علائمش با هم دیده نشود، اگر حس می‌کنید حال کسی واقعاً بد است، به حس خودتان اعتماد کنید و کمک فوری بگیرید.^۱۱

عوارض در بارداری و کودکی

در بارداری، عفونت مثانه راحت‌تر به کلیه می‌رسد، و باکتری در ادرار حتی بدون علامت با زایمان زودرس مرتبط است.^۴۱۲ در کودکان هم بیشتر عفونت‌ها با درمان درست خوب می‌شوند، ولی عفونت‌های مکرری که به کلیه می‌رسند ممکن است آسیب ماندگار کلیه بگذارند.^۱۰

برای پیشگیری لازم نیست زندگی‌تان را عوض کنید و با چند عادت ساده، یعنی نوشیدن مایعات کافی، نگه نداشتن ادرار و درست پاک کردن، احتمال عفونت ادراری کمتر می‌شود.^۱۳

آن‌قدر آب بنوشید که در طول روز به‌طور مرتب ادرار کنید و تشنه نمانید، و هر وقت حس ادرار داشتید آن را نگه ندارید.^۱ در دستشویی هم عجله نکنید تا مثانه کامل خالی شود، و بعد از دستشویی همیشه از جلو به عقب پاک کنید تا باکتری‌های مقعد به پیشابراه نرسند.^۱۳

بعد از رابطهٔ جنسی هر چه زودتر ادرار کنید و پیش و پس از آن ناحیهٔ تناسلی را فقط با آب بشویید.^۱ لباس زیر نخی و لباس گشاد بپوشید، چون این لباس‌ها رطوبت را نگه نمی‌دارند و بعضی پزشکان فکر می‌کنند رطوبت زیاد خطر عفونت را بالا می‌برد.^۳ صابون معطر را هم برای ناحیهٔ تناسلی کنار بگذارید.^۱

اگر برای جلوگیری از بارداری از اسپرم‌کش یا دیافراگم استفاده می‌کنید و مدام عفونت می‌گیرید، دربارهٔ روش دیگری با پزشک حرف بزنید، چون این روش‌ها خطر عفونت مثانه را بیشتر می‌کنند.^۳۴

غذاها و نوشیدنی‌های خیلی شیرین ممکن است به رشد باکتری کمک کنند و نوشیدنی الکلی هم مثانه را تحریک می‌کند، برای همین بهتر است هر دو را کم کنید.^۱ اگر پوشک بزرگسال یا پد بی‌اختیاری استفاده می‌کنید، آن را زود عوض کنید تا ناحیهٔ تناسلی تمیز و خشک بماند.^۱

کرنبری و دی‌مانوز

در مروری بر ۵۰ کارآزمایی با حدود ۸۹۰۰ نفر، محصولات کرنبری خطر عفونت علامت‌دار را در زنانی که عفونت مکرر داشتند، در کودکان و در کسانی که به دلیل یک اقدام پزشکی در معرض عفونت بودند، کم کرد.^۲۱ این کاهش متوسط است و جای آنتی‌بیوتیک را نمی‌گیرد، و در سالمندان ساکن آسایشگاه، زنان باردار و کسانی که مثانه‌شان کامل خالی نمی‌شود، احتمالاً سود چندانی ندارد.^۲۱

دی‌مانوز، که نوعی قند است و به شکل پودر یا قرص فروخته می‌شود، هم شواهد محدودی برای پیشگیری از عفونت مکرر مثانه دارد.^۱ اگر وارفارین مصرف می‌کنید، سراغ محصولات کرنبری نروید و در بارداری هم پیش از مصرف کرنبری یا دی‌مانوز با پزشک مشورت کنید.^۱ این محصولات گاهی قند زیادی هم دارند، پس اگر دیابت دارید، برچسب آن‌ها را نگاه کنید.^۱

پروبیوتیک‌ها هم زیاد برای پیشگیری از عفونت ادراری تبلیغ می‌شوند، ولی مروری بر ۹ مطالعه با ۷۳۵ نفر سودی از آن‌ها برای این کار پیدا نکرد.^۲۳ اگر می‌خواهید بدانید پروبیوتیک برای چه کارهایی شواهد دارد، راهنمای قرص‌های پروبیوتیک را بخوانید، و برای پیشگیری از عفونت مکرر برنامه را با پزشک بچینید.^۱

پیشگیری در کودکان

به کودک یاد بدهید چند بار در روز به دستشویی برود و از جلو به عقب پاک کند، و به او مایعات کافی بدهید.^۱۰ حمام کف را کنار بگذارید و لباس زیر گشاد تنش کنید، و چون یبوست هم خطر عفونت را بالا می‌برد، اگر کودک یبوست دارد، با پزشک دربارهٔ درمان آن حرف بزنید.^۱۰۱